Uitvoerbaar bestand

Een uitvoerbaar bestand is een type computerbestand dat een programma uitvoert wanneer het wordt geopend. Dit betekent dat het de code of een reeks instructies in het bestand uitvoert. De twee belangrijkste typen uitvoerbare bestanden zijn 1) gecompileerde programma's en 2) scripts.

Op Windows-systemen hebben gecompileerde programma's de bestandsextensie .EXE en worden ze vaak "EXE-bestanden" genoemd. Op Macintosh-computers hebben gecompileerde programma's de extensie .APP, wat een afkorting is van application. Beide typen uitvoerbare bestanden zijn vanuit broncode naar binaire machinecode gecompileerd die rechtstreeks door de CPU kan worden uitgevoerd. EXE-bestanden werken echter alleen in Windows, terwijl APP-bestanden alleen in Mac OS X werken. Dit komt doordat de code wordt uitgevoerd door het besturingssysteem en daarom moet worden gecompileerd in een indeling die het besturingssysteem kan begrijpen.

Niet-gecompileerde uitvoerbare bestanden worden vaak scripts genoemd. Deze bestanden worden opgeslagen in de indeling platte tekst, in plaats van in een binaire indeling. Met andere woorden: je kunt een scriptbestand openen en de code in een teksteditor bekijken. Omdat scripts geen uitvoerbare machinecode bevatten, hebben ze een interpreter nodig om te worden uitgevoerd. Een PHP-bestand kan bijvoorbeeld alleen code uitvoeren wanneer het via een PHP-interpreter wordt uitgevoerd. Als er geen PHP-interpreter beschikbaar is, kan het PHP-script alleen als tekstbestand worden geopend.

Omdat uitvoerbare bestanden code uitvoeren wanneer ze worden geopend, moet je onbekende uitvoerbare bestanden niet openen, vooral niet als ze als e-mailbijlage zijn ontvangen. Hoewel gecompileerde uitvoerbare bestanden het gevaarlijkst zijn, kunnen scriptbestanden ook schadelijke code uitvoeren. Zo kunnen VBScript-bestanden (.VBS) op Windows-systemen automatisch worden uitgevoerd via de ingebouwde Windows Script Host. AppleScript-bestanden (.SCPT) kunnen op dezelfde manier worden uitgevoerd via de AppleScript-interpreter die bij Mac OS X wordt geleverd. Daarom kun je een onbekend bestand beter niet openen als je niet zeker weet of het uitvoerbare code bevat. Hieronder staat een lijst met veelgebruikte bestandsextensies voor uitvoerbare bestanden op Windows- en Macintosh-systemen.

Bestandsextensies voor Windows: .EXE, .COM, .BAT, .VB, .VBS, .WSF, .PIF
Bestandsextensies voor Macintosh: .APP, .SCPT, .APPLESCRIPT