Plik wykonywalny

Plik wykonywalny to rodzaj komputerowego pliku, który po otwarciu uruchamia program. Oznacza to, że wykonuje kod lub serię instrukcji zawartych w pliku. Dwa podstawowe typy plików wykonywalnych to: 1) programy skompilowane i 2) skrypty.

W systemach Windows skompilowane programy mają rozszerzenie .EXE i często określa się je jako „pliki EXE”. Na komputerach Macintosh skompilowane programy mają rozszerzenie .APP, które jest skrótem od słowa application. Oba typy plików wykonywalnych zostały skompilowane z kodu źródłowego do binarnego kodu maszynowego, który może być bezpośrednio wykonywany przez CPU. Pliki EXE działają jednak tylko w systemie Windows, a pliki APP tylko w systemie Mac OS X. Wynika to z tego, że kod jest wykonywany przez system operacyjny, dlatego musi być skompilowany w formacie, który system operacyjny potrafi zrozumieć.

Nieskompilowane pliki wykonywalne często określa się jako skrypty. Pliki te są zapisywane w formacie zwykłego tekstu, a nie w formacie binarnym. Innymi słowy, można otworzyć plik skryptu i wyświetlić jego kod w edytorze tekstu. Ponieważ skrypty nie zawierają wykonywalnego kodu maszynowego, do ich uruchomienia potrzebują interpretera. Na przykład plik PHP może wykonywać kod tylko wtedy, gdy zostanie uruchomiony za pomocą interpretera PHP. Jeśli interpreter PHP nie jest dostępny, skrypt PHP można otworzyć tylko jako plik tekstowy.

Ponieważ pliki wykonywalne uruchamiają kod po otwarciu, nie należy otwierać nieznanych plików wykonywalnych, szczególnie tych otrzymanych jako załączniki wiadomości e-mail. Chociaż skompilowane pliki wykonywalne są najbardziej niebezpieczne, skrypty również mogą uruchamiać złośliwy kod. Na przykład pliki VBScript (.VBS) mogą uruchamiać się automatycznie w systemach Windows za pośrednictwem wbudowanego składnika Windows Script Host. Podobnie pliki AppleScript (.SCPT) mogą być uruchamiane za pomocą interpretera AppleScript dołączonego do systemu Mac OS X. Dlatego jeśli natrafisz na nieznany plik i nie masz pewności, czy zawiera wykonywalny kod, najlepiej go nie otwierać. Poniżej znajduje się lista typowych rozszerzeń plików używanych w plikach wykonywalnych w systemach Windows i Macintosh.

Rozszerzenia plików systemu Windows: .EXE, .COM, .BAT, .VB, .VBS, .WSF, .PIF
Rozszerzenia plików systemu Macintosh: .APP, .SCPT, .APPLESCRIPT