Proces

Een proces is een instantie van een programma dat momenteel op een computer wordt uitgevoerd. Het vertegenwoordigt de actieve uitvoering van een programma door de CPU en kan variëren van een kleine achtergrondtaak tot een uitgebreide applicatie, zoals een tekstverwerker of webbrowser. Elk proces bestaat uit een of meer threads en bevat de instructies uit de programmacode en alle bronnen die het in de huidige toestand nodig heeft zoals (invoer, uitvoer en tussentijdse gegevens).

Veel applicaties splitsen hun taken op in onderliggende processen. Een webbrowser kan bijvoorbeeld een afzonderlijk proces starten voor elk tabblad dat je opent en voor elke extensie of plug-in die je installeert. Onafhankelijke processen van verschillende applicaties mogen doorgaans niet rechtstreeks met elkaar communiceren, om conflicten te voorkomen en de gegevensbeveiliging te waarborgen. Technieken voor communicatie tussen processen (IPC), zoals sockets en berichtenwachtrijen, bieden echter manieren waarop processen op een veilige en gecontroleerde manier informatie kunnen uitwisselen.

Moderne besturingssystemen ondersteunen multitasking, waardoor meerdere processen gelijktijdig kunnen worden uitgevoerd. Elke CPU-kern kan één proces tegelijk uitvoeren, zodat meerdere processen parallel kunnen draaien. Omdat er altijd meer actieve processen zijn dan beschikbare kernen, verdeelt de taakplanner van het besturingssysteem de CPU-tijd over processen op basis van prioriteit. Daarbij wordt snel tussen processen gewisseld, zodat ze bijna gelijktijdig actief blijven. Interactieve processen hebben doorgaans de hoogste prioriteit, waardoor invoer van de gebruiker, zoals toetsaanslagen en klikken met de muis, onmiddellijk bronnen krijgt, terwijl achtergrondprocessen op hun beurt wachten.

Elk besturingssysteem biedt ook hulpprogramma's waarmee de gebruiker kan zien welke processen op de computer worden uitgevoerd en handmatig een proces kan beëindigen dat niet meer reageert. Gebruikers van Windows kunnen Taakbeheer openen met een sneltoets (Control + Alt + Delete). Het equivalent in macOS is de app Activiteitenweergave (te vinden in de map Programma's / Hulpprogramma's). Unix en Linux bevatten, afhankelijk van de distributie, verschillende hulpprogramma's voor systeemmonitoring, zoals de hulpprogramma's top en htop of de applicatie Systeemmonitor van GNOME.