Czytnik ekranu

Czytnik ekranu to rodzaj narzędzia programowego ułatwień dostępu, które pomaga osobom z niepełnosprawnością wzroku korzystać z ułatwień dostępu na komputerze lub urządzeniu mobilnym. Czytnik ekranu przekształca tekst wyświetlany na ekranie na dźwięk mowy, wyświetla go alfabetem Braille’a na odświeżalnym wyświetlaczu brajlowskim albo robi jedno i drugie. Większość systemów operacyjnych zawiera wbudowane oprogramowanie czytnika ekranu, które umożliwia odczytywanie tekstu na stronach internetowych, w dokumentach oraz w systemowym interfejsie użytkownika.

Nazwa „czytnik ekranu” może sugerować oprogramowanie, które tylko odczytuje zawartość ekranu, ale większość takich programów oferuje również nowe sposoby interakcji z komputerem. Obsługiwane przez systemy operacyjne interfejsy API ułatwień dostępu pozwalają czytnikom ekranu poruszać się między sekcjami ekranu za pomocą skrótów klawiaturowych i opisywać zawartość każdej sekcji. Oprogramowanie może wypowiedzieć nazwę przycisku lub menu, pozwolić przechodzić między przyciskami lub menu aż do znalezienia potrzebnego elementu, a następnie umożliwić jego „kliknięcie”. Oprogramowanie może również automatycznie odczytywać na głos powiadomienia i alerty pojawiające się na ekranie. Czytniki ekranu odczytują także specjalny tekst opisowy umieszczony w obrazach i dokumentach, który w ogóle nie pojawia się na ekranie.

Większość czytników ekranu obsługuje także specjalne urządzenia peryferyjne nazywane odświeżalnymi wyświetlaczami brajlowskimi. Urządzenia te zawierają układ 8-punktowych komórek brajlowskich, które wysuwają punkty, tworząc wiersz tekstu w alfabecie Braille’a. Ponieważ komórki te można odświeżać, stale zmieniają zawartość, gdy zaznaczany jest nowy tekst. Wyświetlacze te mają również przyciski umożliwiające sterowanie komputerem bez odsuwania dłoni od wiersza tekstu brajlowskiego.